ریشه قرآنی ب ص ل
گیاه خوراکی شناختهشدهای به نام پیاز که از محصولات زمین است.
۱. معرفی کوتاه ریشه
ریشه ب ص ل در کاربرد قرآنی به یک خوراکی مشخص و شناختهشده اشاره دارد که همان «پیاز» است.
این واژه برخلاف برخی دیگر از نامهای خوراکی در قرآن، محل اختلاف جدی در معنا نیست و بهطور مستقیم به گیاهی خوراکی با بوی تند اشاره دارد که در تغذیه انسان نقش داشته است.
هسته معنایی ریشه را میتوان چنین بیان کرد:
ب ص ل بر گیاه خوراکی شناختهشدهای به نام پیاز دلالت دارد.
۲. صورتها و مشتقهای مهم ریشه
بَصَل
گیاهی خوراکی با بوی تند که بهصورت مستقیم یا در غذاها مصرف میشود.
بَصَلِهَا
پیازِ آن زمین یا سرزمین؛ اشاره به محصولی مشخص از میان محصولات کشاورزی.
۳. کارتهای قابل ارجاع برای مشتقهای قرآنی
۴. هسته معنایی ریشه
هسته این ریشه بر چند نکته استوار است:
اشاره به یک گیاه خوراکی مشخص؛
شناختهشدهبودن در میان مخاطبان اولیه؛
داشتن بوی تند و ویژگی متمایز؛
قرارگرفتن در کنار دیگر محصولات کشاورزی.
این ریشه برخلاف برخی واژههای مبهم، به یک مصداق روشن و قابل شناسایی اشاره دارد.
۵. تصویر مادی ریشه
تصویر مادی این ریشه، گیاهی خوراکی با بوی تند است که از زمین میروید و در تغذیه انسان به کار میرود.
این گیاه:
از محصولات کشاورزی است؛
بهصورت خام یا پخته مصرف میشود؛
در ترکیب با دیگر مواد غذایی کاربرد دارد؛
بخشی از خوراک روزمره در جوامع کشاورزی بوده است.
۶. کاربرد ریشه در زبان عربی
در زبان عربی، «بصل» بهعنوان نام یک گیاه خوراکی شناختهشده به کار میرود و در معنای آن اختلافی وجود ندارد.
این واژه بهطور مستقیم به همان گیاه و محصولی اشاره دارد که در بسیاری از فرهنگها بهعنوان ماده غذایی مصرف میشود.
۷. کاربرد قرآنی ریشه
وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَنْ نَصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا
و هنگامی که گفتید: ای موسی، ما بر یک نوع غذا شکیبا نیستیم؛ پس از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین میرویاند، از سبزیهایش، خیارش، سیر یا گندمش، عدسش و پیازش بیرون آورد.
در این آیه، «بَصَلِهَا» در کنار دیگر محصولات زمین آمده است. این همراهی نشان میدهد که پیاز یکی از خوراکیهای شناختهشده و رایج در میان محصولات کشاورزی بوده است.
قرارگرفتن آن در کنار «بقل»، «قثاء»، «فوم» و «عدس» نشان میدهد که با یک ماده غذایی روزمره و قابل مصرف روبهرو هستیم.
۸. نکات معنایی
پیاز به یک گیاه خوراکی مشخص اشاره دارد؛
در معنای آن اختلافی وجود ندارد؛
در کاربرد قرآنی، در کنار دیگر مواد غذایی آمده و بخشی از تنوع خوراکیها را نشان میدهد؛
این واژه به یک مصداق روشن و شناختهشده اشاره دارد.
۹. جمعبندی
ریشه ب ص ل در قرآن به گیاه خوراکی شناختهشدهای به نام پیاز اشاره دارد که از محصولات زمین است و در تغذیه انسان به کار میرود.
تعریف نهایی ریشه چنین است:
ب ص ل بر گیاه خوراکی شناختهشدهای به نام پیاز دلالت دارد.