ریشهٔ قرآنی أ ي م
بی‌همسر بودن؛ وضعیتی مشترک میان زن و مرد، بدون وابستگی ضروری به ازدواج پیشین، فقر یا بیوگی
صورت‌های قرآنی و لغوی
أَيِّم
مفرد لغوی؛ زن یا مرد بی‌همسر؛ این صورت در قرآن نیامده است
الْأَيَامَىٰ
تنها صورت قرآنی؛ جمع؛ نور ۲۴:۳۲
آمَ / يَئِيمُ
فعل لغوی در معنای بی‌همسر شدن؛ غیرقرآنی
تَأَيَّمَ / تَأَيُّم
فعل و مصدر؛ بی‌همسر ماندن یا شدن؛ غیرقرآنی
أَيْمَة / أُيُوم
نام‌ها و مصدرهای لغوی برای بی‌همسری؛ غیرقرآنی
مَأْيَمَة
سبب بی‌همسر شدن؛ مانند جنگ؛ غیرقرآنی
أَيْم / أَيِّم
نام نوعی مار؛ شاخه‌ای جدا؛ غیرقرآنی
إِيَام
دود؛ با اختلاف در انتساب ریشه؛ غیرقرآنی
ریشهٔ «أ ي م» در زبان عربی، در کاربرد مربوط به ازدواج، به وضعیت کسی اشاره دارد که همسر ندارد. «أَيِّم» می‌تواند وصف زن یا مردی باشد که ازدواج نکرده یا پس از ازدواج، به هر دلیلی بی‌همسر شده است. جمع شناخته‌شدهٔ آن «أَيَامَى» است.
در قرآن، این خانواده تنها در سورهٔ نور آمده است؛ جایی که فرمان داده می‌شود زمینهٔ ازدواج بی‌همسران فراهم گردد. واژهٔ «الأَيَامَىٰ» در آن آیه، برخلاف برداشتی که آن را تنها به زنان بیوه محدود می‌کند، از نظر زبان عربی ظرفیت شمول زنان و مردان بی‌همسر را دارد.
این وصف، وضعیت زناشویی شخص را بیان می‌کند، نه ارزش اخلاقی، سن، توانایی مالی یا علت بی‌همسر بودن او را. زنی که شوهرش درگذشته، زنی که از همسرش جدا شده، مردی که همسرش را از دست داده و شخصی که هنوز ازدواج نکرده است، همگی می‌توانند در میدان معنایی این واژه قرار گیرند.
۱. صورت‌های زبانی و کاربرد در عربی کهن
در قرآن تنها صورت «الْأَيَامَىٰ» آمده است. مفرد آن «أَيِّم» است و در زبان عربی برای هر دو جنس کاربرد دارد.
در فرهنگ‌های لغوی، صورت‌هایی مانند «أَيْمَة»، «أُيُوم»، «تَأَيُّم»، «تَأَيَّمَ»، «آمَ» و «يَئِيمُ» نیز در معنای بی‌همسر بودن ثبت شده‌اند. این صورت‌ها به همان شکل در متن قرآن نیامده‌اند، اما خانوادهٔ زبانی واژه را روشن می‌کنند.
«أَيِّم»؛ زن یا مرد فاقد همسر
در زبان عربی گفته می‌شود «رَجُلٌ أَيِّمٌ»؛ یعنی مردی که همسر ندارد. همچنین «امْرَأَةٌ أَيِّمٌ» به زنی گفته می‌شود که شوهر ندارد.
کاربرد صورت یکسان برای زن و مرد اهمیت دارد. وصف «أَيِّم» از نظر معنا اختصاص ذاتی به زنان ندارد؛ هرچند در بعضی بافت‌های گفتاری یا حقوقی، بیشتر دربارهٔ زنان به کار رفته باشد.
در الصحاح، جوهری بی‌همسران را شامل مردان و زنان می‌داند و تصریح می‌کند که شخص ممکن است پیش‌تر ازدواج کرده باشد یا نکرده باشد. ابن‌سیده نیز در توضیح این واژه، دختر ازدواج‌نکرده و زن پیش‌تر ازدواج‌کرده را در معنای عام آن می‌گنجاند.
این کاربرد نشان می‌دهد که دو پرسش مستقل وجود دارد: آیا شخص اکنون همسر دارد؟ و آیا پیش‌تر ازدواج کرده است؟
«أَيِّم» در معنای گستردهٔ خود به پرسش نخست مربوط است. پاسخ پرسش دوم از خود این واژه معلوم نمی‌شود.
فعل‌های «آمَ» و «تَأَيَّمَ»
در زبان عربی، «آمَتِ الْمَرْأَةُ» می‌تواند به بی‌همسر شدن زن اشاره کند. در برخی کاربردها، این تعبیر به زنی مربوط است که شوهرش درگذشته و او پس از آن ازدواج نکرده است.
«تَأَيَّمَ» نیز دربارهٔ زن یا مردی به کار می‌رود که مدتی بی‌همسر مانده باشد.
در اینجا باید میان معنای فعل و علت وضعیت تفاوت گذاشت. مرگ همسر می‌تواند سبب بی‌همسر شدن باشد، اما تنها سبب آن نیست. جدایی، پایان یافتن ازدواج یا ازدواج نکردن از آغاز نیز می‌تواند شخص را در همین وضعیت قرار دهد.
در بعضی منابع، «الأَيْمَة» برای دوران بی‌همسری و «مَأْيَمَة» برای وضعیتی به کار رفته که به بی‌همسر شدن دیگران می‌انجامد. برای نمونه، جنگی که در آن مردان کشته می‌شوند و همسرانشان بیوه می‌مانند، می‌تواند از این جهت توصیف شود.
این کاربردها نشان می‌دهند که ریشه در روابط خانوادگی و وضعیت اجتماعی انسان حضور داشته است. بااین‌حال، فقدان همسر به سبب جنگ یا مرگ نباید به تعریف همهٔ مشتق‌ها تبدیل شود.
جمع «أَيَامَى» و اختلاف توضیح صرفی آن
«أَيَامَى» جمع «أَيِّم» است. در بعضی منابع، صورت «أَيَائِم» نیز ثبت شده است.
دربارهٔ ساختمان «أَيَامَى» توضیح‌های صرفی متفاوتی وجود دارد. گروهی آن را حاصل جابه‌جایی در ساختمان جمع دانسته‌اند و برخی دیگر، این صورت را جمعی تثبیت‌شده در زبان شمرده‌اند که نباید همهٔ اجزای آن را به‌صورت مکانیکی از یک الگوی ساده استخراج کرد.
این اختلاف، معنای قرآنی واژه را تغییر نمی‌دهد. صورت «أَيَامَى» جمع است و به گروهی از اشخاص بی‌همسر اشاره می‌کند.
شباهت ظاهری این جمع با «يَتَامَى» نیز نباید سبب یکی گرفتن دو خانواده شود. «أَيَامَى» از ریشهٔ «أ ي م» و «يَتَامَى» از ریشهٔ «ي ت م» ساخته شده است. اولی دربارهٔ وضعیت زناشویی و دومی دربارهٔ وضعیت یتیمی است.
۲. شواهد شعر و کاربرد اجتماعی
در بیتی که فرهنگ‌های لغوی قدیم نقل کرده‌اند، آمده است:
فَإِنْ تَنْكِحِي أَنْكِحْ وَإِنْ تَتَأَيَّمِي
يَدَا الدَّهْرِ مَا لَمْ تَنْكِحِي أَتَأَيَّمُ
مضمون بیت چنین است: اگر تو ازدواج کنی، من نیز ازدواج می‌کنم؛ و اگر بی‌همسر بمانی، من نیز هرقدر روزگار بگذرد، تا زمانی که تو ازدواج نکرده‌ای، بی‌همسر می‌مانم.
در این شاهد، «تَتَأَيَّمِي» خطاب مفرد مؤنث و «أَتَأَيَّمُ» فعل اول شخص است. اولی صریحا دربارهٔ زن است؛ دومی به‌تنهایی جنسیت گوینده را مشخص نمی‌کند. بیت، کاربرد این خانوادهٔ فعلی برای بی‌همسر ماندن را نشان می‌دهد؛ شمول زن و مرد از تعریف‌های صریح لغوی نیز تأیید می‌شود.
بیت در منابع لغوی با اختلاف‌هایی در ضبط نقل شده و انتساب و تاریخ دقیق سرایش آن قطعی نیست. از این رو، شاهدی برای کاربرد شناخته‌شده در سنت زبان عربی است، نه دلیلی قطعی برای تاریخ پیدایش واژه در دورهٔ جاهلی.
در بیت دیگری که در منابع کهن آمده است، شاعر خطاب به فاطمه می‌گوید:
أَفَاطِمُ إِنِّي هَالِكٌ فَتَأَيَّمِي
وَلَا تَجْزَعِي كُلُّ النِّسَاءِ تَئِيمُ
«ای فاطمه، من رفتنی‌ام؛ پس بی‌همسر بمان و بی‌تابی مکن؛ همهٔ زنان بی‌همسر می‌شوند.» «فَتَأَيَّمِي» در این نقل، فعل امر است، نه خبر از آینده. تعمیم مصراع دوم در مقام تسلی و بیان سرنوشت جدایی است؛ حکم آماریِ بی‌استثنا دربارهٔ همهٔ زنان نیست.
در اینجا بی‌همسر شدن در پی مرگ شوهر مطرح است. این کاربرد، نمونه‌ای از معنای واژه در وضعیت بیوگی است.
اما نباید از یک نمونهٔ بیوگی نتیجه گرفت که معنای «أَيِّم» در همهٔ کاربردها فقط «زن بیوه» است. شاهد پیشین، بی‌همسر ماندن مخاطب و گوینده را در وضعیتی متفاوت بیان می‌کرد.
در شعری از جمیل بن معمر، شاعر دورهٔ اموی، نیز «الأيامى» و «أَيِّم» در ارتباط با بی‌همسر بودن بثینه آمده‌اند. این شاهد از نظر زمانی پس از آغاز اسلام است و برای شناخت استمرار کاربرد واژه ارزش دارد، نه برای اثبات مستقل قدمت جاهلی آن.
مجموع این نمونه‌ها نشان می‌دهند که بی‌همسری در زبان عربی یک وضعیت شناخته‌شده بوده است و صورت‌های گوناگون این خانواده می‌توانسته‌اند دربارهٔ زن و مرد به کار روند.
۳. «الْأَيَامَىٰ» در قرآن؛ فرمان به فراهم کردن زمینهٔ ازدواج
تنها کاربرد قرآنی ریشه در سورهٔ نور آمده است:
وَأَنكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
«و بی‌همسران خود را به ازدواج درآورید، و صالحان از بندگان و کنیزان خود را؛ اگر فقیر باشند، آن معبود یگانه از فضل خود آنان را بی‌نیاز می‌کند؛ و آن معبود یگانه گشایشگر داناست.» (نور ۲۴:۳۲)
در این آیه، «الْأَيَامَىٰ» مفعول فعل «أَنكِحُوا» است. فعل به صورت امر جمع آمده و خطاب آن متوجه کسانی است که می‌توانند در فراهم شدن ازدواج دیگران نقش داشته باشند.
«أَنكِحُوا» از باب افعال ریشهٔ «ن ك ح» است و در این ساخت به ازدواج دادن یا فراهم کردن ازدواج برای دیگران اشاره دارد. بنابراین، این فرمان از نظر دستوری با فرمانی مانند «ازدواج کنید» که مستقیما به خود افراد بی‌همسر داده شود تفاوت دارد.
آیه تنها وضعیت فردی اشخاص را مطرح نمی‌کند؛ بلکه مخاطبان دیگری را نیز در برابر فراهم شدن زمینهٔ ازدواج مسئول می‌سازد.
«الْأَيَامَىٰ مِنْكُمْ»؛ چه کسانی را دربر می‌گیرد؟
«الْأَيَامَىٰ» در معنای گستردهٔ لغوی، زنان و مردان فاقد همسر را شامل می‌شود.
از خود این واژه نمی‌توان نتیجه گرفت که مخاطب تنها باید زنان بیوه را به ازدواج درآورد یا مردان مجرد از شمول آن بیرون‌اند.
همچنین «أَيِّم» لزوما شخصی نیست که پیش‌تر ازدواج کرده باشد. شخصی که هنوز ازدواج نکرده نیز می‌تواند در این عنوان قرار گیرد.
در آیه، تعبیر «مِنْكُمْ» دامنهٔ خطاب را با جماعت مخاطب پیوند می‌دهد. سپس گروه دیگری با عبارت «وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ» ذکر می‌شود.
این تفکیک سبب شده است که بعضی توضیح‌های تفسیری، «الأيامى منكم» را در این ساخت به مردان و زنان آزاد بی‌همسر مربوط بدانند و عبارت بعدی را دربارهٔ افراد برده در جامعهٔ آن روز بفهمند.
چنین تفکیکی از ساختمان آیه و وضعیت اجتماعی مخاطبان قابل بررسی است، اما معنای لغوی «أَيِّم» به‌خودی‌خود «انسان آزاد» نیست. آزاد یا برده بودن، وضعیتی اجتماعی و حقوقی است؛ بی‌همسر بودن، وضعیتی مربوط به ازدواج است.
پس باید میان میدان معنایی واژه و دامنهٔ مصداق آن در این جمله تفاوت گذاشت.
تفاوت «الْأَيَامَىٰ» با «إِمَائِكُمْ»
در همین آیه، دو صورت نزدیک از نظر ظاهر دیده می‌شود: «الْأَيَامَىٰ» و «إِمَائِكُمْ».
این دو از یک ریشه نیستند.
«الْأَيَامَىٰ» جمع «أَيِّم» و مربوط به بی‌همسری است. اما «إِمَائِكُمْ» جمع «أَمَة» همراه با ضمیر مخاطبان است و در این سیاق به زنان برده اشاره دارد. ریشهٔ آن در نمایهٔ صرفی قرآن «أ م و» است.
بنابراین، «إماء» را نباید صورت دیگری از «أيامى» دانست.
این تفاوت، به‌ویژه در مقاله‌ای که هر دو واژه در یک آیه آمده‌اند، اهمیت دارد. شباهت نوشتاری نمی‌تواند جای تحلیل صرفی را بگیرد.
«الصَّالِحِينَ»؛ وصفی مستقل
در بخش دوم آیه، «الصَّالِحِينَ» پیش از «مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ» آمده است.
این وصف از ریشهٔ «ص ل ح» است و به صلاح و شایستگی مربوط می‌شود. در ساختمان جمله، به گروهی از بندگان و کنیزان که موضوع فراهم کردن ازدواج‌اند ارتباط دارد.
اما خود «أَيِّم» معنای صالح یا شایسته ندارد. شخص ممکن است بی‌همسر باشد، ولی از نظر توانایی، آمادگی یا شرایط زندگی برای ازدواج وضعیت متفاوتی داشته باشد.
از سوی دیگر، نبودن وصف «الصالحين» بلافاصله پس از «الأيامى» نیز دلیلی نیست که دربارهٔ گروه نخست هیچ شرط یا ملاحظهٔ دیگری وجود ندارد. شرایط ازدواج باید از مجموعهٔ آیات مربوط به نکاح، رضایت، رشد، عدالت و مسئولیت بررسی شوند.
برای نمونه، نساء ۴:۶ از رسیدن به مرحلهٔ نکاح و شناخت رشد در زمینهٔ ادارهٔ اموال یتیمان سخن می‌گوید. این مفاهیم را باید در جایگاه خود بررسی کرد و نباید سن، بلوغ، رشد و صلاح را بدون دلیل یک واژه فرض کرد.
ریشهٔ «أ ي م» فقط نشان می‌دهد شخص همسر ندارد؛ نه اینکه همهٔ شرایط ازدواج در او فراهم شده است.
۴. بی‌همسری، اختیار و وضعیت اقتصادی
آیا فرمان «أَنكِحُوا» مجوز اجبار به ازدواج است؟
در نور ۲۴:۳۲، فرمان به مخاطبان جمع داده شده است تا برای ازدواج بی‌همسران اقدام کنند.
بااین‌حال، فعل «أَنكِحُوا» به‌خودی‌خود به معنای تحمیل ازدواج بر شخص برخلاف رضایت او نیست. «ازدواج دادن» یا «فراهم کردن ازدواج» و «مجبور کردن شخص به پذیرش همسر» دو مفهوم متفاوت‌اند.
در بقره ۲:۲۳۲، قرآن هنگام سخن گفتن از زنانی که از ازدواج پیشین جدا شده‌اند، از جلوگیری نکردن از ازدواج آنان در صورت رضایت متقابل و رعایت معروف سخن می‌گوید.
در نساء ۴:۱۹ نیز از به ارث بردن زنان برخلاف خواست آنان و از زیر فشار گذاشتنشان برای بازپس گرفتن بخشی از آنچه به آنان داده شده، نهی شده است؛ آیه برای مورد اخیر استثنایی نیز بیان می‌کند.
این آیات برای فهم جایگاه اختیار و رضایت در روابط زناشویی اهمیت دارند. بنابراین، فرمان اجتماعی به فراهم کردن ازدواج نباید بدون دلیل به مجوز تصرف در تصمیم شخصی زن یا مرد تبدیل شود.
در عین حال، تمام جزئیات حقوقی رضایت و عقد ازدواج را نمی‌توان از معنای لغوی «أَيِّم» استخراج کرد. این مسائل متعلق به پژوهش مستقل نکاح و احکام مربوط به آن‌اند.
«إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ»؛ فقر وصف ذاتی بی‌همسری نیست
در بخش پایانی آیه آمده است که اگر افراد مورد نظر فقیر باشند، آن معبود یگانه آنان را از فضل خود بی‌نیاز می‌گرداند.
این جمله نشان می‌دهد که فقر می‌تواند در تصمیم یا امکان ازدواج مطرح باشد، اما فقر جزء معنای «أَيِّم» نیست.
ممکن است زن یا مردی بی‌همسر و برخوردار از توان مالی باشد. ممکن است شخص دیگری همسر داشته باشد ولی فقیر باشد. این دو وضعیت مستقل‌اند.
آیه از فقر به‌عنوان مانعی سخن می‌گوید که نباید به‌خودی‌خود سبب محروم کردن افراد شایسته از امکان ازدواج شود.
بااین‌حال، تعبیر مربوط به فضل الهی را نباید بدون بررسی شبکهٔ آیات به ضمانت ثروتمند شدن فوری هر فرد پس از ازدواج تبدیل کرد. زمان، شکل و اسباب گشایش مالی را خود واژه «أَيِّم» تعیین نمی‌کند.
در نور ۲۴:۳۳، درست پس از این فرمان، به کسانی که امکان نکاح نمی‌یابند دستور داده می‌شود عفت خویش را نگه دارند تا آن معبود یگانه از فضل خود آنان را بی‌نیاز سازد.
این آیهٔ مجاور نشان می‌دهد که قرآن واقعیت دسترس‌ناپذیر بودن ازدواج برای برخی اشخاص را نیز در نظر دارد.
بنابراین، بی‌همسر بودن نه لزوما نشانهٔ فقر است و نه خودبه‌خود گناه یا نقص اخلاقی. «أَيِّم» پیش از هر چیز نام یک وضعیت است؛ چگونگی رفتار انسان در آن وضعیت و وظایف دیگران نسبت به او موضوعی جداگانه است.
۵. شاخه‌های دیگر ثبت‌شده در فرهنگ‌های لغوی
خانوادهٔ «أ ي م» در فرهنگ‌های کهن تنها به ازدواج مربوط نیست.
ابن فارس برای این مجموعه سه شاخهٔ متفاوت ثبت کرده است: بی‌همسری، نوعی مار و دود.
«الأَيْم»؛ نام نوعی مار
در زبان عربی، «الأَيْم» و گاهی «الأَيِّم» برای نوعی مار نیز به کار رفته است. بعضی لغویان آن را ماری باریک یا سفیدرنگ دانسته‌اند و برخی دامنهٔ آن را گسترده‌تر گرفته‌اند.
در شعر عربی نیز صورت «أَيْم» برای مار آمده است.
این کاربرد از نظر صورت زبانی به «أَيِّم» به معنای بی‌همسر نزدیک است، اما معنای آن کاملا متفاوت است.
هیچ شاهد معتبری در اختیار نداریم که نشان دهد انسان بی‌همسر به دلیل شباهت به مار چنین نامیده شده، یا نام مار از وضعیت ازدواج انسان گرفته شده است.
از این رو، درست نیست برای ایجاد وحدت ظاهری میان این دو شاخه، توضیحی داستانی یا تصویری ساخته شود.
«الإِيَام»؛ دود
در منابع لغوی، «الإِيَام» به معنای دود نیز ثبت شده است. یکی از کاربردهای شناخته‌شدهٔ آن، دود کردن در کندوی زنبور برای بیرون آوردن زنبورها و برداشت عسل است.
ابن فارس این کاربرد را در همان مجموعه آورده است. بااین‌حال، بعضی لغویان فعل مربوط به دود کردن را به خانوادهٔ «أ و م» برگردانده‌اند و یای «إيام» را حاصل دگرگونی از واو دانسته‌اند.
این اختلاف نشان می‌دهد که قرار گرفتن صورت‌هایی در یک مدخل فرهنگ لغت، به‌تنهایی دلیل اشتراک قطعی ریشهٔ تاریخی آنها نیست.
برای پژوهش قرآنی، نتیجهٔ لازم روشن است: «الْأَيَامَىٰ» در نور ۲۴:۳۲ به اشخاص بی‌همسر مربوط است. معناهای مار و دود هیچ نقش مستقیمی در ترجمهٔ این آیه ندارند و نباید به مفهوم ازدواج تحمیل شوند.
۷. پیشنهادهای ترجمه برای فرقان
برای «أَيِّم»، مناسب‌ترین معادل عمومی «بی‌همسر» است. این واژه در فارسی برای زن و مرد قابل استفاده است و دربارهٔ سابقهٔ ازدواج داوری نمی‌کند.
«مجرد» نیز در بعضی کاربردها مناسب است، اما در زبان رایج فارسی ممکن است بیشتر به شخصی اشاره کند که هرگز ازدواج نکرده است. از این جهت، «بی‌همسر» برای حفظ گسترهٔ معنای عربی دقیق‌تر است.
«بیوه» فقط در سیاقی مناسب است که از دست رفتن همسر، به‌ویژه بر اثر مرگ، روشن باشد. این معادل نباید به تمام کاربردهای «أَيِّم» تعمیم داده شود.
برای «الْأَيَامَىٰ مِنْكُمْ» در نور ۲۴:۳۲، پیشنهاد اصلی چنین است:
«بی‌همسران خود را...»
این ترجمه هم زنان و هم مردان را دربر می‌گیرد و وضعیت آنان را بدون افزودن قیدهای نادرست بیان می‌کند.
ترجمهٔ کامل بخش نخست آیه می‌تواند چنین باشد:
«و بی‌همسران خود را به ازدواج درآورید...»
در توضیح سیاقی، می‌توان روشن کرد که فرمان به مخاطبان اجتماعی داده شده تا در فراهم شدن ازدواج این افراد نقش داشته باشند؛ اما معنای رضایت، شرایط ازدواج و مسئولیت اشخاص نباید بدون دلیل در خود واژهٔ «الأيامى» گنجانده شود.
برای صورت‌های غیرقرآنی این خانواده، «تأيم» می‌تواند «بی‌همسر شدن» یا «مدتی بی‌همسر ماندن» باشد و «أيمة» به وضعیت یا دورهٔ بی‌همسری اشاره کند.
معناهای دیگر «أَيْم» برای مار و «إِيَام» برای دود باید در پژوهش تاریخی جدا بمانند و در ترجمهٔ نور ۲۴:۳۲ نقشی نداشته باشند.
جمع‌بندی
ریشهٔ «أ ي م» در کاربرد قرآنی خود به بی‌همسر بودن مربوط است. «أَيِّم» می‌تواند وصف زن یا مردی باشد که در حال حاضر همسر ندارد؛ خواه پیش‌تر ازدواج کرده باشد یا نه.
«الْأَيَامَىٰ» جمع همین واژه است و در نور ۲۴:۳۲ در فرمانی دربارهٔ فراهم کردن زمینهٔ ازدواج آمده است.
این عنوان به‌خودی‌خود سن، جنسیت، سابقهٔ ازدواج، فقر، شایستگی یا رضایت شخص به ازدواج را تعیین نمی‌کند. این موضوعات، هرکدام، پرسش‌ها و شواهد مستقل خود را دارند.
در عربی کهن، صورت‌های مشابهی برای مار و دود نیز ثبت شده‌اند. این شاخه‌ها نباید با معنای مربوط به ازدواج در یک تعریف ساختگی ادغام شوند؛ به‌ویژه آنکه دربارهٔ نسبت تاریخی بعضی از آنها با همین ریشه اختلاف لغوی وجود دارد.
تعریف دقیق «أَيِّم» در میدان قرآنی آن، زن یا مردی است که همسر ندارد. «أَيَامَى» جمع چنین اشخاصی است، بی‌آنکه واژه به‌تنهایی علت بی‌همسری یا شرایط ازدواج آنان را تعیین کند.