ریشهٔ قرآنی ل ف و
یافتن و برخورد کردن با آنچه موجود است؛ از مواجهه با شخص و وضعیت تا شناخت میراث گذشتگان
صورت‌های قرآنی و لغوی
أَلْفَى / إِلْفَاء
فعل باب افعال و مصدرِ لغویِ یافتن
أَلْفَيْنَا
صورت قرآنی؛ ما یافتیم؛ بقره ۲:۱۷۰
وَأَلْفَيَا
صورت قرآنی؛ آن دو یافتند؛ یوسف ۱۲:۲۵
أَلْفَوْا
صورت قرآنی؛ آنان یافتند؛ صافات ۳۷:۶۹
أَلْفَيْتُهُ / أَلْفَاهُ / أُلْفِيهِ
صورت‌های لغویِ یافتن با ضمیر؛ غیرقرآنی
مُلْفًى
صورت لغویِ اسم مفعول؛ یافته‌شده؛ غیرقرآنی
تَلَافَى / مُتَلَافِي
رسیدن، تدارک یا جبران، با توجه به سیاق؛ غیرقرآنی
لَفَا / لَفَوْتُ
کندن گوشت از استخوان در کاربرد لغوی؛ غیرقرآنی
ریشهٔ «ل ف و» در کاربرد قرآنی خود به یافتن، برخورد کردن و روبه‌رو شدن با شخص یا چیزی اشاره دارد. فعل «أَلْفَى» هنگامی به کار می‌رود که کسی با شخص، شیء یا وضعیتی مواجه می‌شود و آن را در حالتی معین می‌یابد. این مواجهه ممکن است در یک مکان مشخص رخ دهد یا دربارهٔ وضعیتی باشد که از گذشته برقرار بوده است.
در قرآن، یوسف و همسر عزیز مصر، شوهر آن زن را کنار در می‌یابند؛ گروهی می‌گویند پدران خود را بر شیوه‌ای معین یافته‌اند؛ و در آیه‌ای دیگر، مردمانی معرفی می‌شوند که پدرانشان را گمراه یافته‌اند و در پی آنان شتاب می‌کنند.
در هر سه کاربرد، «یافتن» معنای اصلی فعل است. اما یافتن چیزی با درست دانستن آن یکسان نیست. انسان ممکن است شخصی را در جایی بیابد، رفتاری را در جامعه مشاهده کند یا با باوری موروثی روبه‌رو شود؛ هیچ‌یک از این مواجهه‌ها به‌خودی‌خود درستی یا نادرستی آنچه یافته شده را تعیین نمی‌کند.
این تفاوت در شناخت ریشه اهمیت دارد، زیرا دو کاربرد قرآنی آن در زمینه پیروی از گذشتگان آمده‌اند. در این آیات، مسئله تنها یافتن یک سنت نیست، بلکه واکنش انسان به چیزی است که از نسل‌های پیشین به او رسیده است. بااین‌حال، این نتیجه از سیاق آیات به دست می‌آید و نباید به‌عنوان معنای لغوی خود «أَلْفَى» معرفی شود.
۱. صورت‌های قرآنی و کاربرد در عربی کهن
در قرآن، سه صورت «أَلْفَيْنَا»، «أَلْفَيَا» و «أَلْفَوْا» از فعل «أَلْفَى» آمده‌اند.
«أَلْفَيْنَا» فعل ماضی متکلم جمع و به معنای «ما یافتیم» است. «أَلْفَيَا» صورت ماضی برای دو شخص و به معنای «آن دو یافتند» است. «أَلْفَوْا» نیز فعل ماضی جمع غایب و به معنای «آنان یافتند» است.
در صورت «وَأَلْفَيَا»، واو نخست حرف عطف است و جزء ساختمان اصلی فعل نیست. همچنین واو پایانی «أَلْفَوْا» به شناسه جمع مربوط است و به‌تنهایی دلیل تعیین حرف سوم ریشه نیست.
فعل «أَلْفَى» از باب افعال است و مصدر آن «إِلْفَاء» آمده است. در زبان عربی، صورت‌هایی مانند «أَلْفَيْتُهُ»، «أُلْفِيهِ»، «أَلْفَاهُ» و «مُلْفًى» نیز در همین خانواده شناخته شده‌اند.
«أَلْفَى»؛ یافتن و برخورد کردن
در لسان العرب آمده است:
أَلْفَيْتُ الشَّيْءَ أُلْفِيهِ إِلْفَاءً
این تعبیر به معنای یافتن، برخورد کردن و ملاقات کردن چیزی است.
در زبان عربی، «أَلْفَيْتُ الرَّجُلَ» یعنی آن مرد را یافتم یا با او روبه‌رو شدم. اگر جمله با وصف یا قیدی همراه شود، وضعیتی را نیز بیان می‌کند که شخص هنگام مواجهه در آن بوده است.
برای نمونه، در ساخت «أَلْفَيْتُهُ قَائِمًا»، شخص را ایستاده یافته‌ایم. فعل از یافتن سخن می‌گوید و «قائما» حالت شخص یافته‌شده را مشخص می‌کند.
این مثال برای شناخت ساختمان زبان است. معنای ایستادن جزء ریشه «ل ف و» نیست؛ همان‌گونه که گمراهی در صافات ۳۷:۶۹ یا قرار داشتن کنار در در یوسف ۱۲:۲۵، معنای خود فعل «أَلْفَى» نیست.
«أَلْفَى» همچنین لزوما به معنای یافتن چیزی پس از جستجوی طولانی نیست. ممکن است شخص چیزی را ناگهان ببیند یا در موقعیتی با آن روبه‌رو شود. اگر جستجو، کوشش یا انتظار در میان بوده باشد، آن معنا از دیگر اجزای جمله و زمینه رخداد شناخته می‌شود.
شاهدی از شعر جاهلی
در شعری از زهیر بن ابی سلمی، شاعر پیش از اسلام، آمده است:
وَإِنْ جِئْتَهُمْ أَلْفَيْتَ حَوْلَ بُيُوتِهِمْ
مَجَالِسَ قَدْ يُشْفَى بِأَحْلَامِهَا الْجَهْلُ
«و اگر نزد آنان بروی، در پیرامون خانه‌هایشان مجلس‌هایی می‌یابی که با خردمندی اهل آن، نادانی درمان می‌شود.»
شاعر در این بیت از جماعتی ستایش می‌کند که مجالس آنان محل حضور انسان‌های بردبار و خردمند است.
«أَلْفَيْتَ» در اینجا به معنای «خواهی یافت» است. شخصی که نزد آنان می‌رود، با مجلس‌هایی روبه‌رو می‌شود که از پیش وجود دارند.
این شاهد از چند جهت اهمیت دارد. نخست اینکه «أَلْفَى» در زبان پیش از قرآن برای یافتن و مشاهده یک وضعیت به کار رفته است. دوم اینکه یافته‌شده لزوما یک شیء کوچک و منفرد نیست؛ شخص می‌تواند مجموعه‌ای از مجالس و وضعیت اجتماعی آنان را نیز با این فعل توصیف کند.
سوم اینکه «أَلْفَيْتَ» در این بیت ارزش اخلاقی مجالس را تعیین نمی‌کند. وصف نیک آن مجالس از ادامه جمله، یعنی خردمندی اهل آنها، به دست می‌آید.
بنابراین، فعل یافتن در زبان کهن می‌توانسته درباره مشاهده یک وضعیت اجتماعی نیز به کار رود، بی‌آنکه خود فعل به معنای پسندیدن، پذیرفتن یا پیروی کردن از آن وضعیت باشد.
میدان گسترده‌تر ریشه؛ کنار زدن و آشکار ساختن
در مقاییس اللغة، ابن فارس صورت‌های مربوط به «ل ف و» را در مدخلی همراه با صورت‌های نزدیک دارای همزه بررسی کرده و برای این مجموعه، معنای آشکار شدن و آشکار ساختن را مطرح کرده است.
او از کنار رفتن ابرها از برابر آسمان و جدا کردن گوشت از استخوان نیز مثال می‌آورد.
در زبان عربی، «لَفَوْتُ اللَّحْمَ عَنِ الْعَظْمِ» به معنای جدا کردن یا کندن گوشت از استخوان ثبت شده است. در این کاربرد، بخشی از چیزی کنار زده می‌شود و آنچه زیر آن بوده آشکار می‌گردد.
این تصویر با توضیح ابن فارس درباره آشکار ساختن سازگار است.
اما باید میان این کاربرد و فعل قرآنی «أَلْفَى» تفاوت گذاشت.
جدا کردن گوشت از استخوان، عملی است که شخص روی چیزی انجام می‌دهد. در مقابل، «أَلْفَى» در قرآن از یافتن و مواجه شدن با چیزی سخن می‌گوید.
می‌توان میان آشکار شدن و یافتن، پیوند معنایی تصور کرد؛ زیرا انسان گاهی چیزی را هنگامی می‌یابد که برای او آشکار می‌شود. بااین‌حال، این امکان به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که معنای «یافتن» در تاریخ زبان حتما از عمل کنار زدن پوشش پدید آمده است.
همچنین فعل «أَلْفَى» لزوما به معنای پرده برداشتن از حقیقت نیست. در داستان یوسف، دو شخص فردی را کنار در می‌یابند؛ در بقره، گروهی وضعیت پدران خود را بیان می‌کنند. هیچ‌یک از این دو کاربرد به‌خودی‌خود از کشف حقیقت پنهانی سخن نمی‌گوید.
پس توضیح ابن فارس در شناخت روابط معنایی خانواده ارزشمند است، اما معنای مستقیم «أَلْفَى» در کاربرد قرآنی همان یافتن و برخورد کردن است.
«تَلَافَى»؛ رسیدن و تدارک کردن
در منابع عربی، «تَلَافَى» نیز در همین خانواده بررسی شده است.
«تَلَافَى الْأَمْرَ» می‌تواند به تدارک کردن کاری، رسیدگی به آن پیش از فوت فرصت یا جبران کاستی اشاره داشته باشد.
در بعضی کاربردها، شخص پس از آگاه شدن از مشکلی، برای اصلاح آن اقدام می‌کند. در کاربردهای دیگر، تلافی به رسیدن به چیزی یا به دست آوردن آن مربوط است.
در لسان العرب، ابن اعرابی بیتی نقل کرده است:
يُخْبِرُنِي أَنِّي بِهِ ذُو قَرَابَةٍ
وَأَنْبَأْتُهُ أَنِّي بِهِ مُتَلَافِي
بر پایهٔ شرح منقول از ابن اعرابی، معنای بیت چنین است: «او به من خبر می‌دهد که با وی خویشاوندی دارم؛ و من به او خبر دادم که از راه او به خون‌خواهی‌ام خواهم رسید.» «مُتَلَافِي» در این شرح به رسیدن به خون‌خواهی و به دست آوردن انتقام مربوط دانسته شده است. نام سراینده و تاریخ دقیق سرایش در این نقل روشن نیست.
این کاربرد نشان می‌دهد که «تلافى» در زبان کهن تنها به معنای امروزی جبران خسارت محدود نبوده است.
بااین‌حال، نباید از «تلافى» نتیجه گرفت که «أَلْفَى» در قرآن به معنای جبران کردن یا اصلاح نمودن است. این دو صورت در خانواده‌ای نزدیک قرار دارند، اما ساخت و کاربرد مستقلی دارند.
در قرآن، صورت «تلافى» نیامده است. بنابراین، برای ترجمه سه کاربرد «أَلْفَى»، معنای یافتن و برخورد کردن مبنای روشن‌تری است.
۲. «أَلْفَيْنَا»؛ یافتن پدران بر یک شیوه
در سوره بقره آمده است:
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ
«و هنگامی که به آنان گفته شود: از آنچه آن معبود یگانه نازل کرده پیروی کنید، می‌گویند: بلکه ما از آنچه پدران خود را بر آن یافته‌ایم پیروی می‌کنیم. آیا حتی اگر پدرانشان چیزی را تعقل نمی‌کردند و هدایت نیافته بودند، باز هم از آنان پیروی می‌کنند؟» (بقره ۲:۱۷۰)
در این آیه، «أَلْفَيْنَا» فعل ماضی متکلم جمع است؛ یعنی «ما یافتیم».
عبارت «مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا» از چیزی سخن می‌گوید که گویندگان، پدران خود را بر آن یافته‌اند.
«آبَاءَنَا» متعلق مستقیم فعل یافتن است و «عَلَيْهِ» وضع یا شیوه‌ای را بیان می‌کند که پدران بر آن قرار داشته‌اند. «مَا» نیز به همان چیزی برمی‌گردد که آنان آن را موضوع پیروی خود قرار داده‌اند.
پس معنای جمله این نیست که پدران چیزی را کشف کرده‌اند؛ بلکه نسل بعد می‌گوید ما پدران خود را بر شیوه‌ای یافتیم و همان شیوه را پیروی می‌کنیم.
یافتن یک رفتار و پذیرفتن آن
از نظر زبان، دو عمل در این جمله دیده می‌شود: یافتن و پیروی کردن.
«أَلْفَيْنَا» یافتن را بیان می‌کند و «نَتَّبِعُ» از پیروی کردن سخن می‌گوید.
این دو فعل یک معنا ندارند. انسان ممکن است رفتاری را نزد پدران خود ببیند، اما آن را ادامه ندهد. همچنین ممکن است چیزی را در جامعه بیابد و پس از بررسی، آن را درست یا نادرست بداند.
در این آیه، گویندگان از یافتن یک راه موروثی به پیروی از آن می‌رسند. این انتخاب از «نَتَّبِعُ» فهمیده می‌شود، نه از معنای خود «أَلْفَى».
نکته مهم دیگر آن است که عبارت «مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا» درباره وضعیتی سخن می‌گوید که برای نسل حاضر از پیش برقرار بوده است.
آنان خود سازندگان نخستین آن شیوه معرفی نشده‌اند. با آن روبه‌رو شده‌اند و اکنون می‌خواهند همان را ادامه دهند.
آیا هر میراثی نادرست است؟
پرسش پایانی آیه نشان می‌دهد که موضوع نقد، تنها قدیمی بودن یک رفتار نیست.
قرآن از تعقل نکردن و هدایت نیافتن پدران سخن می‌گوید. بنابراین، مسئله اصلی آن است که رفتار گذشتگان بدون سنجش درستی و هدایت، معیار پیروی قرار گیرد.
از خود واژه «أَلْفَيْنَا» نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام باورها و رفتارهای موروثی نادرست‌اند. یافتن یک شیوه در میان گذشتگان، نه دلیل صحت آن است و نه دلیل بطلان آن.
در یوسف ۱۲:۳۸، یوسف از پیروی ملت پدرانش ابراهیم، اسحاق و یعقوب سخن می‌گوید. این کاربرد نشان می‌دهد که پیروی از گذشتگان می‌تواند در سیاقی دیگر با هدایت و توحید همراه باشد.
تفاوت در معیار پیروی است، نه صرف سابقه تاریخی یک باور.
این نتیجه از شبکه آیات و تقابل «مَا أَنْزَلَ اللَّهُ» با پاسخ گویندگان به دست می‌آید. اما خود ریشه «ل ف و» همچنان تنها یافتن و روبه‌رو شدن با چیزی را بیان می‌کند.
۳. «وَأَلْفَيَا»؛ برخورد کردن با شخصی در مکانی مشخص
در سوره یوسف آمده است:
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلَّا أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
«و هر دو به سوی در شتافتند و آن زن پیراهنش را از پشت درید، و شوهر او را کنار در یافتند. آن زن گفت: جزای کسی که برای خانواده‌ات بدی بخواهد چیست، جز اینکه زندانی شود یا عذابی دردناک ببیند؟» (یوسف ۱۲:۲۵)
در این آیه، «وَأَلْفَيَا» فعل ماضی برای دو شخص است. ضمیر تثنیه به یوسف و آن زن برمی‌گردد.
این دو به سوی در می‌شتابند و شخصی را در آنجا می‌یابند.
«سَيِّدَهَا» شخص یافته‌شده است و «لَدَا الْبَابِ» مکان این مواجهه را مشخص می‌کند.
در این کاربرد، «أَلْفَى» به معنای برخورد کردن با فردی در مکانی معین است. آیه از گفتگوی بعدی و اتهامی که زن مطرح می‌کند نیز سخن می‌گوید، اما آن گفتگو جزء معنای خود فعل یافتن نیست.
یافتن بدون جستجوی قبلی
در این داستان، قرآن نمی‌گوید که یوسف و آن زن برای یافتن شوهر او به سوی در دویدند.
آنان در جریان رخداد دیگری به سوی در می‌شتابند و هنگام رسیدن، او را در آنجا می‌یابند.
پس «أَلْفَيَا» در این سیاق، مواجهه‌ای را بیان می‌کند که ضرورتا نتیجه جستجوی قبلی برای یافتن آن شخص نیست.
این کاربرد نشان می‌دهد که «أَلْفَى» می‌تواند با یافتن غیرمنتظره یا برخورد اتفاقی نیز سازگار باشد.
اما از این مثال نباید قاعده‌ای بی‌استثنا ساخت که «أَلْفَى» همیشه به یافتن اتفاقی اشاره دارد. در شعر زهیر، کسی که به دیدار گروهی می‌رود، مجالس آنان را می‌یابد. هر دو کاربرد از نظر فعل مشترک‌اند، اما وضعیت و انتظار شخص یکسان نیست.
بنابراین، عنصر مشترک «یافتن و مواجه شدن» است؛ اتفاقی یا مورد انتظار بودن آن از سیاق فهمیده می‌شود.
یافتن و داوری درباره رخداد
در ادامه آیه، زن به‌سرعت یوسف را متهم می‌کند. در یوسف ۱۲:۲۶، یوسف پاسخ می‌دهد که آن زن او را به سوی خود فراخوانده بود. سپس نشانه مربوط به پیراهن بررسی می‌شود.
این ادامه نشان می‌دهد که یافتن دو نفر در کنار در، به‌تنهایی حقیقت تمام ماجرا را برای شخص سوم روشن نکرده است.
«أَلْفَيَا» صرفا مواجهه با شخصی در موقعیت مشخص را بیان می‌کند.
این فعل نه اثبات می‌کند که اتهام زن درست است و نه درباره نیت یوسف داوری می‌کند. شناخت حقیقت رخداد به شواهد و جمله‌های بعدی مربوط است.
پس میان یافتن یک صحنه و فهمیدن علت واقعی آن باید تفاوت گذاشت.
۴. «أَلْفَوْا»؛ یافتن پدران در گمراهی
در سوره صافات آمده است:
إِنَّهُمْ أَلْفَوْا آبَاءَهُمْ ضَالِّينَ
«بی‌گمان آنان پدرانشان را گمراه یافتند.» (صافات ۳۷:۶۹)
در این آیه، «أَلْفَوْا» فعل ماضی جمع غایب است.
در تحلیل رایج، «آبَاءَهُمْ» مفعول نخست فعل و «ضَالِّينَ» مفعول دوم آن است؛ در برخی تحلیل‌های نحوی، «ضالين» حال دانسته شده است. در هر دو تحلیل، جمله از یافتن پدران در وضعیتی مشخص سخن می‌گوید.
«ضَالِّينَ» از ریشه «ض ل ل» است و گمراهی را بیان می‌کند. این معنا را نباید به خود «أَلْفَوْا» نسبت داد.
در آیه بعد آمده است که آنان در پی آثار پدرانشان شتاب می‌کنند (صافات ۳۷:۷۰).
از پیوند این دو آیه روشن می‌شود که نسل بعد، راه پدران گمراه خود را ادامه داده است.
آیا آنان گمراهی پدران خود را می‌شناختند؟
از نظر ساختمان عربی، «أَلْفَوْا آبَاءَهُمْ ضَالِّينَ» درباره وضعیتی است که پدران در آن یافته شده‌اند.
اما پرسش دیگری باقی می‌ماند: آیا فرزندان، خود گمراهی پدران را تشخیص داده و با علم به نادرستی آن پیروی کردند، یا قرآن از جایگاه داوری الهی، وضعیت واقعی پدران را گمراهی معرفی می‌کند؟
این دو معنا از نظر معرفتی تفاوت دارند.
از خود فعل «أَلْفَوْا» نمی‌توان با قطعیت نتیجه گرفت که آنان حقیقت گمراهی را شناخته و سپس آگاهانه آن را انتخاب کرده بودند. فعل یافتن می‌تواند وضعیت مشاهده‌شده یا برقرارشده را بیان کند، در حالی که داوری درباره حقیقت آن از گوینده و سیاق به دست می‌آید.
در این آیه، قرآن پدران را «ضالين» معرفی می‌کند. اما برای تعیین مقدار آگاهی و مسئولیت معرفتی فرزندان، باید آیات دیگر درباره هشدار، شناخت، انکار، تعقل و پیروی از گذشتگان بررسی شوند.
بنابراین، معنای لغوی این جمله نباید به «آنان می‌دانستند پدرانشان گمراه‌اند و با علم کامل پیروی کردند» گسترش داده شود، مگر آنکه شاهد مستقل چنین شناختی را ثابت کند.
تکرار یک مسیر موروثی
در بقره ۲:۱۷۰، افراد می‌گویند پدران خود را بر شیوه‌ای یافته‌اند و از همان پیروی می‌کنند.
در صافات ۳۷:۶۹ و صافات ۳۷:۷۰ نیز از یافتن پدران در گمراهی و شتاب کردن در پی آثار آنان سخن رفته است.
این دو گزارش با یکدیگر ارتباط دارند، اما یکسان نیستند.
در بقره، سخن خود کسانی نقل می‌شود که پیروی از پدران را ترجیح می‌دهند. در صافات، قرآن وضع پدران و رفتار نسل بعد را توصیف می‌کند.
این تفاوت در زاویه بیان اهمیت دارد. سخن نخست نشان می‌دهد افراد چه دلیلی برای ادامه راه گذشتگان می‌آورند؛ سخن دوم درباره نتیجه و جهت آن پیروی داوری می‌کند.
بااین‌حال، در هر دو مورد، معنای «أَلْفَى» ثابت می‌ماند: یافتن شخص یا گروهی در وضعیتی که از پیش برقرار بوده است.
۶. پیشنهادهای ترجمه برای فرقان
برای فعل «أَلْفَى»، معادل اصلی «یافتن» است. در بعضی سیاق‌ها «برخورد کردن»، «روبه‌رو شدن» یا «دیدن در وضعیتی معین» نیز می‌تواند معنا را روشن‌تر کند.
در بقره ۲:۱۷۰، «أَلْفَيْنَا» به‌طور طبیعی «یافته‌ایم» ترجمه می‌شود. ترکیب کامل «مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا» را می‌توان چنین برگرداند: «آنچه پدران خود را بر آن یافته‌ایم».
این صورت، هم معنای یافتن را حفظ می‌کند و هم نشان می‌دهد که موضوع، وضعیت و شیوه‌ای است که پدران بر آن قرار داشته‌اند.
«آنچه از پدران خود آموخته‌ایم» ترجمه دقیقی برای این عبارت نیست؛ زیرا آموختن و انتقال مستقیم دانش از خود فعل «أَلْفَى» فهمیده نمی‌شود.
در یوسف ۱۲:۲۵، «وَأَلْفَيَا» بهتر است «و آن دو یافتند» ترجمه شود. با توجه به سیاق، می‌توان در فارسی جمله را روان ساخت: «و هر دو شوهر آن زن را کنار در یافتند».
«به‌طور اتفاقی برخورد کردند» نیز از نظر موقعیت داستان قابل تصور است، اما «اتفاقی» جزء صریح معنای فعل نیست و نباید بدون ضرورت وارد ترجمه پایه شود.
در صافات ۳۷:۶۹، «أَلْفَوْا» به معنای «یافتند» است. ترجمه «آنان پدرانشان را گمراه یافتند» هم ساختمان فعل و هم وصف «ضَالِّينَ» را حفظ می‌کند.
در توضیح سیاقی این آیه، باید روشن بماند که قرآن گمراهی پدران را بیان می‌کند؛ اما خود فعل یافتن، میزان آگاهی فرزندان از آن گمراهی را به‌تنهایی ثابت نمی‌کند.
برای صورت‌های غیرقرآنی، «إِلْفَاء» مصدر یافتن و مواجه شدن است. «تلافى» بسته به کاربرد می‌تواند «رسیدگی کرد»، «تدارک کرد» یا «جبران کرد» باشد. «لَفَا» با مصدر «لَفْو»، در کاربرد مربوط به گوشت و استخوان، به جدا کردن یا کندن گوشت اشاره دارد.
این معانی باید در جای خود محفوظ بمانند و نباید تنها به سبب تعلق به مجموعه‌ای نزدیک از صورت‌های لغوی، یک معادل واحد برای همه آنها ساخته شود.
جمع‌بندی
ریشه «ل ف و» در کاربرد قرآنی خود با فعل «أَلْفَى» شناخته می‌شود که به یافتن و مواجه شدن با شخص یا چیزی اشاره دارد. انسان ممکن است فردی را در مکانی معین بیابد یا با وضعیتی روبه‌رو شود که از پیش برقرار بوده است.
در زبان عربی کهن، صورت‌های دیگری از این خانواده با کنار زدن، جدا کردن و تدارک کردن ارتباط دارند. ابن فارس میان آنها پیوندی بر پایه آشکار ساختن و آشکار شدن مطرح کرده است. این تحلیل برای شناخت میدان تاریخی خانواده سودمند است، اما نباید به معنای مستقیم فعل قرآنی تحمیل شود.
در یوسف ۱۲:۲۵، یافتن به مواجهه با شخصی در مکانی مشخص مربوط است. در بقره ۲:۱۷۰، گویندگان پدران خود را بر شیوه‌ای موروثی یافته‌اند. در صافات ۳۷:۶۹، قرآن از جماعتی سخن می‌گوید که پدرانشان را گمراه یافتند و در پی آنان شتاب کردند.
این کاربردها نشان می‌دهند که یافتن یک وضعیت با پذیرفتن، تأیید کردن یا پیروی از آن یکسان نیست. در آیات مربوط به گذشتگان، پیروی کردن رفتار دیگری است که پس از مواجهه با میراث پدران مطرح می‌شود.
همچنین یافتن یک باور موروثی نه دلیل حقانیت آن است و نه دلیل نادرستی آن. ارزش و درستی آن باور باید با شواهد مربوط سنجیده شود.
«أَلْفَى» در قرآن با «وَجَدَ» نزدیکی معنایی فراوان دارد؛ چنان‌که در آیات مشابه، هر دو برای یافتن پدران بر یک شیوه به کار رفته‌اند. اما این فعل با خانواده‌های «أ ل ف» به معنای الفت و تألیف، و «ل ف ف» به معنای پیچیدن و گرد آوردن، یکی نیست.
هسته معنایی «ل ف و» در کاربرد قرآنی، یافتن و روبه‌رو شدن با شخص، چیز یا وضعیتی موجود است. این یافتن می‌تواند درباره یک ملاقات عینی یا مشاهده یک وضعیت موروثی باشد؛ اما شناخت ارزش، پذیرش یا پیروی از آنچه یافته شده، از خود فعل به دست نمی‌آید و به سیاق و رفتار انسان مربوط است.